Հայաստանի Հանրապետությունում շարունակվում են հարկային վարչարարության բարելավման և ստվերային շրջանառության նվազեցման ուղղված քայլերը։ Վերջին փոփոխություններից մեկը վերաբերում է բժշկական ծառայությունների հաշվառման և վճարումների վերահսկման նոր կարգավորմանը, որը արդեն ընդունվել է ՀՀ Ազգային ժողովում երկրորդ ընթերցմամբ։
Նոր օրենքը նախատեսում է մի շարք կարևոր փոփոխություններ, որոնք ուղղված են բժշկական ծառայությունների թափանցիկության բարձրացմանը, հաշվառման ճշգրտմանը և վճարումների վերահսկման արդյունավետությանը։ Փոփոխությունները վերաբերում են ինչպես բժշկական կազմակերպություններին, այնպես էլ բժշկական ծառայություններ մատուցող անհատ ձեռնարկատերերին (ԱՁ)։
Բժշկական ծառայությունների նույնականացման նոր համակարգ
Օրենքի կարևորագույն դրույթներից մեկը վերաբերում է բժշկական ծառայությունների անհատական նույնականացման համակարգի ներդրմանը։
Նոր կարգավորման համաձայն՝ յուրաքանչյուր մատուցված բժշկական ծառայություն պետք է ունենա էլեկտրոնային առողջապահության համակարգի կողմից գեներացված անհատականացված նույնականացման ծածկագիր։
Այս ծածկագիրը լինելու է տվյալ ծառայության հիմնական նույնականացման միջոցը և թույլ է տալու՝
հստակ ֆիքսել մատուցված ծառայության փաստը
ապահովել տվյալների ճշգրտություն առողջապահական և հարկային համակարգերում
կանխել չհաշվառված ծառայությունների տրամադրումը
բարձրացնել հաշվապահական հաշվառման թափանցիկությունը
Այս մոտեցումը փաստացի ստեղծում է միասնական թվային վերահսկման մեխանիզմ, որը կապում է առողջապահության ոլորտի ծառայությունները հարկային հաշվառման հետ։
ՀԴՄ պարտադիր կիրառություն բժշկական կազմակերպությունների համար
Նոր փոփոխություններով սահմանվում է նաև էլեկտրոնային հսկիչ դրամարկղային մեքենաների (ՀԴՄ) կիրառության պարտադիր պահանջ որոշ դեպքերում։
Եթե բժշկական կազմակերպությունը կամ անհատ ձեռնարկատերը միացած է էլեկտրոնային առողջապահության համակարգին և ընդունում է վճարումներ վճարային տեխնոլոգիաների միջոցով (օրինակ՝ բանկային քարտ, POS համակարգ, օնլայն վճարում և այլն), ապա նա պարտավոր է կիրառել ՀԴՄ։
Այս պահանջը նպատակ ունի՝
ապահովել վճարումների ամբողջական հաշվառում
նվազեցնել չհայտարարված շրջանառության ռիսկը
ստեղծել վճարումների վերահսկման միասնական մեխանիզմ
բարձրացնել հարկային կարգապահությունը առողջապահության ոլորտում
Այս փոփոխությունը հատկապես կարևոր է այն բժշկական կազմակերպությունների համար, որոնք ակտիվորեն օգտագործում են անկանխիկ վճարումների համակարգեր։
Նույնականացման ծածկագրի ներառումը հաշվարկային փաստաթղթերում
Օրենքի շրջանակում սահմանվել է նաև, որ բժշկական ծառայության համար գեներացված անհատական նույնականացման ծածկագիրը պետք է ներառվի հաշվարկային փաստաթղթերում։
Սա նշանակում է, որ տվյալ ծածկագիրը պետք է արտացոլվի՝
հաշվարկային փաստաթղթերում
վճարման փաստաթղթերում
հնարավոր է նաև ՀԴՄ կտրոններում
Այս մոտեցումը թույլ կտա՝
կապել մատուցված բժշկական ծառայությունը կոնկրետ վճարման հետ
հեշտացնել վերահսկող մարմինների աշխատանքը
ապահովել տվյալների համադրելիություն տարբեր համակարգերի միջև
Փաստացի սա ստեղծում է ծառայություն → նույնականացման ծածկագիր → վճարում → հաշվառում ամբողջական շղթա։
Երբ է ուժի մեջ մտնելու օրենքը
Նախագծով սահմանվում է, որ օրենքը ուժի մեջ է մտնելու 2026 թվականի ապրիլի 1-ից։
Միաժամանակ նախատեսվում է, որ անհրաժեշտ ենթաօրենսդրական ակտերը պետք է ընդունվեն օրենքի ընդունումից հետո 60 օրվա ընթացքում։
Այս ենթաօրենսդրական կարգավորումները պետք է հստակեցնեն՝
նույնականացման ծածկագրերի ձևավորման և կիրառման կարգը
հաշվարկային փաստաթղթերում դրանց արտացոլման պահանջները
ՀԴՄ կիրառության տեխնիկական մանրամասները
Ինչ պետք է անեն բժշկական կազմակերպությունները
Օրենքի ուժի մեջ մտնելուց առաջ բժշկական կազմակերպություններին և ծառայություն մատուցող ԱՁ-ներին խորհուրդ է տրվում նախապես պատրաստվել փոփոխություններին։
Մասնավորապես՝ անհրաժեշտ է՝
Վերանայել հաշվապահական և ֆինանսական գործընթացները
Համոզվել, որ կազմակերպությունը միացված է էլեկտրոնային առողջապահության համակարգին
Ստուգել ՀԴՄ համակարգերի համապատասխանությունը նոր պահանջներին
Ապահովել հաշվապահական փաստաթղթերի ճիշտ ձևակերպումը
Անհրաժեշտության դեպքում խորհրդակցել հաշվապահական մասնագետների հետ
ՀՀ հարկային օրենսգրքում կատարված այս փոփոխությունները կարևոր քայլ են առողջապահության ոլորտում ֆինանսական թափանցիկության բարձրացման ուղղությամբ։
Նոր կարգավորումները միաժամանակ նպաստում են՝
բժշկական ծառայությունների ավելի ճշգրիտ հաշվառմանը
վճարումների վերահսկման ուժեղացմանը
հարկային վարչարարության բարելավմանը
թվային համակարգերի ինտեգրմանը առողջապահության ոլորտում
Բժշկական կազմակերպությունների համար կարևոր է ժամանակին ուսումնասիրել նոր պահանջները և համապատասխանեցնել իրենց գործունեությունը նոր կարգավորումներին՝ խուսափելու հնարավոր վարչական խնդիրներից և ապահովելու օրենքի պահանջների լիարժեք կատարումը։